خبرآنلاين : در روزهايي كه بحث بازنگري در برخي سياستهاي داخلي بهويژه در حوزههاي اجتماعي و فرهنگي پررنگتر شده، توييت معنادار علياكبر ولايتي و تحركات اخير علي لاريجاني توجه رسانهها و تحليلگران را به خود جلب كرده است. اين تحركات از سوي دو چهره باسابقه و ميانهرو، گمانههايي را درباره آغاز تغييراتي نرم در سياستگذاريهاي اجتماعي در دل حاكميت تقويت كرده است.
يك توييت چند كلمهاي از علياكبر ولايتي، گمانهزنيهايي درباره احتمال تغيير در فضاي سياسي و اجتماعي كشور ايجاد كرده است. علياكبر ولايتي، مشاور رهبر انقلاب، پس از مدتها سكوت خبري، اخيراً در شبكه اجتماعي ايكس نوشت: «حفظ انسجام ملي مورد تأكيد مقام معظم رهبري ميتواند شامل تغيير برخي رويكردهاي اجتماعي حاكميت و محور قرار دادن رضايت مردم شود، بهگونهاي كه براي آنها ملموس باشد. مردم خود را اثبات كردند و اكنون نوبت مسئولين است. شيوههاي منقضيشده ديگر پاسخگوي جامعه پس از جنگ نخواهد بود.» مشخص نبود كه اين اظهارات ولايتي جنبه خبري دارد و از رويكرد جديدي در حكمراني خبر ميدهد يا بيشتر توصيه است؛ اما طرح آن از سوي فردي با سابقه حضور در عاليترين مناصب حكومتي، بهعنوان نشانهاي از تغيير تعبير شد.
علياكبر ولايتي ۱۶ سال وزير خارجه جمهوري اسلامي بوده كه هشت سال آن در دوران رياستجمهوري آيتالله خامنهاي و در بحبوحه مذاكرات قطعنامه ۵۹۸ سپري شده است. با انتخاب آيتالله خامنهاي بهعنوان رهبر و سپس رياستجمهوري هاشمي رفسنجاني، ولايتي همچنان بر مسند وزارت خارجه باقي ماند. او عضو مجمع تشخيص مصلحت نظام و رئيس مركز تحقيقات استراتژيك اين مجمع است. ولايتي مسئوليتهاي فراوان ديگري همچون رياست هيئت مؤسس و هيئت امناي دانشگاه آزاد را نيز برعهده دارد؛ اما مهمترين جايگاه او، مشاور رهبري در امور بينالملل است. به همين دليل، بسياري اظهارات اخير او را نشانهاي از تغيير رويكرد در فضاي سياسي تلقي كردهاند.
سفر لاريجاني به عنوان مشاور رهبري و فرستاده رئيس جمهور به مسكو
از سوي ديگر، اين روزها تحركات علي لاريجاني، ديگر مشاور رهبري، نيز افزايش يافته است. در آخرين اقدام، لاريجاني به مسكو سفر كرد و با ولاديمير پوتين، رئيسجمهور روسيه ديدار داشت. اهميت اين سفر در آن بود كه لاريجاني نهفقط بهعنوان مشاور رهبري، بلكه بهعنوان فرستاده مسعود پزشكيان، رئيسجمهور، با پوتين درباره تشديد بحران در خاورميانه و موضوعات مربوط به برنامه هستهاي ايران گفتوگو كرد. سخنگوي وزارت امور خارجه درباره سفر او توضيح داده است كه لاريجاني حامل پيامها و ديدگاههاي كلان جمهوري اسلامي درباره تحولات منطقهاي، مسائل بينالمللي و روابط دوجانبه بود.
علي لاريجاني همچنين در يكي از شبهاي محرم، در هيأتي مذهبي سخنراني كرد و گفت: «الان بحث مذاكره نيست؛ مذاكره يك تاكتيك است و بايد اجازه داد رهبري هرجا لازم ميدانند از آن استفاده كنند. الان مذاكرهاي نيست و من هم معتقدم هيچ عجلهاي نبايد كرد. آنها با ما جنگيدهاند و اول بايد بگويند چرا جنگيدهاند. مذاكره يك تاكتيك است؛ بگذاريد رهبر انقلاب آنجايي كه لازم ميدانند از اين تاكتيك استفاده كنند.»
لاريجاني از ابتداي سال و همزمان با مطرح شدن بحث مذاكره با آمريكا، چندينبار بهعنوان كارشناس در صداوسيما حضور يافته و پس از جنگ ايران و اسرائيل نيز چند بار ديگر به اين رسانه دعوت شده است. او از سال ۱۳۸۴ به مدت دو سال دبير شوراي عالي امنيت ملي و مسئول مذاكرات در پرونده هستهاي ايران بود.
[بازخواني توييت ولايتي و تحركات اخير علي لاريجاني/ آيا لاريجاني و ولايتي در حال تغيير بازي هستند؟ / ايران در آستانه تغيير؟]
مذاكرات هستهاي لاريجاني كه در آن خلل ايجاد شد
لاريجاني با خاوير سولانا، مسئول مذاكرات هستهاي با ايران از طرف اروپا، مذاكره ميكرد. سعيد جليلي در سومين مناظره انتخابات رياستجمهوري سال ۱۳۹۲ اذعان كرده بود كه لاريجاني با سولانا به توافق رسيده بود. ولايتي نيز در همان مناظره گفته بود كه مذاكرات لاريجاني با سولانا به نتايج خوبي رسيده و درباره همين تعداد سانتريفيوژ توافق شده بود، اما همزمان، يك مقام بلندپايه اجرايي در نمازجمعه تهران اعلام كرد كه «ما در خصوص مسائل هستهاي مذاكره نميكنيم.» به گفته ولايتي، همين اظهارات باعث شد سولانا در مذاكرات بعدي تلكس اين خبر را نشان دهد و مذاكرات متوقف شود.
لاريجاني و ولايتي؛ چهرههاي ميانهرو در برابر تندروها
لاريجاني و ولايتي هر دو اصولگرا، اما از چهرههاي ميانهرو هستند كه مرزبندي آنها با جريان تندرو آشكار است. فعاليتهاي اين روزهاي لاريجاني در عرصه سياست در حالي است كه او با وجود ۱۲ سال رياست مجلس، تاكنون دوبار از سوي شوراي نگهبان براي انتخابات رياستجمهوري رد صلاحيت شده است.
او پيش از اين رد صلاحيتها نيز در دوران مجلس نهم وقتي برجام در آن تام فلتون اصولگرا و تندرو به تصويب رسيد، به عنوان چهره اي نزديك به حسن روحاني مرزبندي جدياي با طيف پايداري پيدا كرد. بهطوريكه در انتخابات مجلس دهم، زماني كه اصلاحطلبان نهضت حضور حداكثري در انتخابات را دنبال ميكردند، علي لاريجاني و طيف او مورد حمايت اصلاحطلبان قرار گرفتند و به تقويت جريان اعتدالي كمك كردند.
از فيلترينگ تا صداوسيما
با اين اوصاف، تحركات اخير لاريجاني در كنار نوشته ولايتي ميتواند نشانهاي از پيش گرفتن رويكردي اعتدالي در برخي عرصهها باشد. تغييري كه ولايتي به آن اشاره كرده، بيشتر در حوزه اجتماعي است. پيش از انتشار توييت ولايتي، شايعهاي درباره ملي شدن و طبقاتي شدن اينترنت شكل گرفته بود كه مسئولان دولتي آن را تكذيب كردند. به نظر ميرسد فيلترينگ يكي از موضوعاتي باشد كه ميتواند مصداقي از تغيير رويكرد و مقابله با نگاه افراطي باشد.
همچنين زمزمههايي درباره تغيير در مديريت صداوسيما مطرح شده است. در تمام اين سالها، عملكرد سياسي صداوسيما انتقادات فراواني را به دنبال داشته است. با آغاز دوران مديريت پيمان جبلي و قائممقامي وحيد جليلي، صداوسيما بيشتر به بولتن سياسي تندروها تبديل شد. حتي به باور بسياري از ناظران، در طول ۱۲ روز جنگ ايران و اسرائيل نيز عملكرد اين سازمان در جهت تقويت روحيه همبستگي و تقويت مواضع ملي نبود.
آيا ايران در آستانه يك تغيير تاريخي است؟
مجموعه تحركات و اظهارات اخير علياكبر ولايتي و علي لاريجاني، بيش از هر چيز نشانههايي از احتمال تغيير در سياستگذاريهاي اجتماعي را برجسته كرده است. ولايتي با تأكيد بر ضرورت «ملموس شدن رضايت مردم» و ناكارآمدي شيوههاي منقضيشده، تلويحاً بر لزوم بازنگري در نگاه حاكميت به مطالبات اجتماعي تأكيد كرده؛ رويكردي كه اگرچه صريح بيان نشده، اما از زبان يكي از مشاوران ارشد رهبري حائز اهميت است. در كنار آن، بازگشت فعالانه لاريجاني به عرصه ديپلماسي و رسانه نيز نشان از ميدان دادن دوباره به چهرههايي دارد كه فاصلهاي آشكار با جريانهاي تندرو دارند. اين روندها، از احتمال حركت بخشي از حاكميت بهسوي تعديل در سياستهاي فرهنگي، رسانهاي و اجتماعي حكايت دارد؛ تغييري كه در صورت تداوم، ميتواند زمينهاي براي ترميم شكاف جامعه و حكومت فراهم آورد.
برچسب:
،
ادامه مطلب
امتیاز دهید:
رتبه از پنج:
0
بازدید:
